جنگ علیه ایران و صورتحساب سنگین انرژی برای کشورهای آسیایی | چین صادرات را متوقف کرد، رقابت برای گاز شدت گرفت
به گزارش اقتصادنیوز، با ورود به دومین هفته جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، صادرات نفت دریایی تولیدکنندگان بزرگ خلیج فارس تقریبا متوقف شده است. پس از تعطیلات آخر هفته و با از سرگیری معاملات، قیمت نفت برنت از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد. این قیمت در طول یک هفته گذشته ۳۷ درصد افزایش یافته است.
اکونومیست نوشت: رانندگان در آمریکا برای هر گالن بنزین، به طور متوسط بیش از ۳٫۴۰ دلار میپردازند؛ این مبلغ حدود ۵۰ سنت بیشتر از قیمت آن در تاریخ ۲۷ فوریه است. در اروپا هم قیمت گاز طبیعی که معمولا بخش زیادی از آن به شکل گاز مایع از خلیج فارس صادر میشود، ۶۴ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ گزارش شده است.
آسیاییها در خط مقدم شوک انرژی
اما شاید شدیدترین پیامدهای این شوک به بازار انرژی، در آسیا احساس شود. کشورهای خلیج فارس ۴۰ تا ۸۰ درصد از واردات نفت خام دریایی چین، هند، ژاپن و کره جنوبی را تأمین میکنند. تحویل گاز طبیعی مایع (LNG) نیز از این منطقه به کسری جدی رسیده است.
در گذشته، آسیا توانسته بود ۸۷ درصد نفت خام و ۸۶ درصد گاز طبیعی مایع عبوری از تنگه هرمز را جذب کند و اکنون که این تنگه بسته شده است، آسیا با خطر کمبود سریع سوخت روبهرو است. بسیاری از دولتها و شرکتها این وضعیت را تهدیدی جدی دانسته و تلاش دارند تا به این بحران پاسخ دهند. پیامدهای اقتصادی این وضعیت میتواند عمیق و چندجانبه باشد.
رقابت برای نفت کمیاب
یکی از راههای سنجش میزان اضطراب بازار، بررسی شکاف قیمت میان انواع مختلف نفت در نقاط مختلف جهان است. نفت عمان، که همچنان در حجم قابل توجهی عرضه میشود، معمولا با قیمتی پایینتر از نفت برنت معامله میشود. با اینحال این روزها نفت عمان بسیار گرانتر از برنت شده است؛ چرا که پالایشگاههای آسیایی که برای فرآوری این نوع نفت طراحی شدهاند، برای دسترسی به عرضههای محدود با یکدیگر رقابت میکنند.
نگاه پالایشگاههای آسیایی به منابع دورتر
کاهش عرضه نفت خلیج فارس باعث شده تا پالایشگران آسیایی به دنبال منابع دورتری باشند. دولت ترامپ که ماهها هند را تحت فشار قرار داده بود تا نفت روسیه را خریداری نکند، در ۵ مارس به هند یک معافیت ۳۰ روزه داده است تا با استقبال از نفت روسی، فشار بر قیمتها را کاهش دهد.
اما این سیاست هم برای پایین آوردن قیمتها چندان موفق نبوده است. فروش نفت روسیه همچنان صورت نمیگیرد و خریداران همه جا به دنبال تأمین منابع جدید هستند.
نفت آمریکا هم گران شد
در شرایط عادی، نفت اصلی آمریکا یعنی وست تگزاس اینترمدیت (WTI)، بیشتر به اروپا صادر میشود. اما از زمان آغاز جنگ خریداران آسیایی حاضر شدهاند تا برای این نفت قیمت بالاتری را بپردازند. آنها اکنون برای هر بشکه WTI ۱۰۳، دلار میپردازند؛ این در حالی است که دیگر خرید هر نوع نفتی در چین زیر ۱۰۰ دلار گرانتر از قبل است.
قیمت حملونقل هم افزایش یافت
با افزایش تقاضای آسیایی برای WTI هزینه حمل آن از ساحل خلیج مکزیک آمریکا به چین نیز افزایش یافته است. این هزینه در یک هفته گذشته تقریبا دو برابر شده است؛ بخشی از این افزایش به این دلیل است که یکدهم نفتکشهای جهان در خلیج فارس گرفتار شدهاند.
پکن صادرات خود را متوقف کرد
چین با وجود حدود ۱٫۳ میلیارد بشکه ذخیره نفت که میتواند جبران کننده یک سال توقف واردات از خلیج فارس باشد، به اجبار به پالایشگاههای بزرگ داخلی خود دستور داده تا فعلا صادرات بنزین و گازوئیل را متوقف کنند. اما کشورهایی مانند هند، سنگاپور و کره جنوبی که ذخایر کمتری دارند، با شرایط سختتری روبهرو خواهند شد.
موج نگرانی در بازار سوخت آسیا
وضعیت کنونی به شدت بحرانی است. بسیاری از پالایشگاههای منطقه تولید خود را بیش از 10 درصد کاهش دادهاند. به عنوان مثال، پالایشگاه MRPL مانگالور در هند، یکی از واحدهای خود را تعطیل کرده است. این بحران ممکن است عمیقتر از آنچه که تصور میشود، باشد.
موتور رشد جهانی متوقف شد
وضعیت بازار گاز نیز بحرانی است. سال گذشته، گاز مایع خلیج فارس نیمی از واردات هند و تقریبا تمام واردات پاکستان را تأمین میکرد. اما از ۲۷ فوریه تاکنون حتی یک نفتکش الانجی نیز از تنگه هرمز خارج نشده است.
تأسیسات اصلی صادرات الانجی قطر به دلیل حمله پهپادی ایران از کار افتاده و به همین دلیل بارگیری محمولهها در حال حاضر متوقف شده است. وزیر انرژی قطر پیشبینی کرده است که بازگشت به شرایط عادی ممکن است چند هفته یا چند ماه طول بکشد.
رقابت جهانی برای گاز شدت گرفت
خریداران آسیایی هماکنون به شدت به قیمتها عکسالعمل نشان میدهند و احتمال میدهند که این وضعیت ادامه پیدا کند. هفته گذشته، قیمت نقل و انتقال الانجی میان آمریکا و آسیا به بالاترین سطح از دسامبر ۲۰۲۲ رسید که نشاندهنده تقاضای شدید در بازار آسیایی است.
رویآوردن به سوختهای آلاینده
قیمت گاز برای کشورهایی که درآمد پایینتری دارند، در حال افزایش است. برای مثال کشورهایی مانند بنگلادش و هند با مشکلات عمدهای در تأمین گاز روبهرو شدهاند. مناقصههای اخیر در این کشورها به دلیل نبود فروشنده موفق نبوده است و گرانفروشی الانجی میتواند آنها را مجبور کند که به سوختهایی با آلایندگی بیشتر روی بیاورند.
صورتحساب سنگین انرژی
در چنین شرایطی، قیمت تحویل گاز تحت قراردادهای بلندمدت نیز به دلیل وابستگی به قیمتهای جهانی نفت به احتمال زیاد افزایش یابد. این وضعیت خریداران ثروتمندتر مانند تایلند و ویتنام را تحت فشار قرار میدهد.
موتور رشد جهانی متوقف شد
وضعیت کنونی باعث شده تا دونالد ترامپ و سایر مذاکرهکنندگان به دنبال راهکارهایی برای حل این بحران باشند. اگرچه چین به دلیل ذخایر خود هنوز قادر است تا به راحتی از این بحران عبور کند، ولی سایر کشورهای منطقه احتمالا با پیامدهای اقتصادی جدی روبهرو خواهند شد. این شرایط یادآور بحرانهای گذشته در بازار انرژی است و بهوضوح نشان میدهد که منطقهای که به مدت چندین دهه موتور رشد جهانی بوده است، اکنون در آستانه کمبود جدی انرژی قرار دارد.
