ردپای دو مشاور کلیدی ترامپ در سوق دادن آمریکا به جنگ علیه ایران | خبری از دیپلماسی نیست
به گزارش اقتصادنیوز، گزارشها حاکی از آن است که دو تن از مشاوران کلیدی رئیسجمهور با ارائه توصیههای گمراهکننده، در سوق دادن آمریکا به سمت درگیری نقش داشتهاند.
استیو ویتکاف، نماینده ویژه خاورمیانه که دونالد ترامپ او را مأمور مذاکره با ایران کرده بود، این روزها چندان شبیه یک دیپلمات صحبت نمیکند. او همان روزی که جنگ آغاز شد، در گفتوگو با شان هنیتی گفت: تقریباً هیچ راهی برای متوقف کردن آنها وجود ندارد؛ آنها ذخیره بیپایانی از اورانیوم غنیشده دارند. فکر میکردند میتوانند ما را تحت فشار بگذارند … از همان جلسه دوم تقریبا روشن شد که رسیدن به توافق احتمالا غیرممکن است.
ریسپانسیبل استیت کرفت در گزارشی نوشت: هفت روز پس از آغاز درگیری میان اسرائیل و آمریکا با ایران استیو ویتکاف نماینده ویژه ترامپ در مذاکرات با ایران به خبرنگاران گفت: آنها به داشتن سوخت ۶۰ درصدی افتخار میکردند؛ آنقدر که برای ۱۱ بمب کافی است. به من و جرد گفتند: چیزی را که نتوانید از راه نظامی بگیرید، از راه دیپلماتیک هم به شما نمیدهیم. بنابراین فکر میکنم لازم است در رویکردشان تجدیدنظر کنند.
او در مصاحبهای دیگر با شبکه CNBC نیز اظهار داشت: اگر یک سال دیگر کسی در قدرت بود که شجاعت انجام چنین اقدامی را نداشت، ایران ۳۰ یا ۴۰ بمب هستهای در اختیار داشت.
اینها تنها بخشی از اظهارات علنی ویتکاف است که درباره نقش او در آغاز جنگ پرسشهای جدی ایجاد کرده است. گفته میشود ویتکاف و همکارش در مذاکرات، جرد کوشنر داماد ترامپ درست در آستانه آغاز عملیات به کاخ سفید گفته بودند که ایران از مذاکرات فقط برای خریدن زمان استفاده میکند؛ برداشتی که بنا بر دستکم سه گزارش جداگانه، در تصمیم ترامپ برای چراغ سبز دادن به عملیات نظامی تأثیرگذار بوده است.
اعتراف ترامپ به نقش کوشنر و ویتکاف در حمله به ایران
خود ترامپ نیز به طور علنی گفته بود که این دو نفر در متقاعد کردن او برای رفتن به جنگ نقش داشتهاند. این تصمیم در حالی گرفته شد که ماهها پیش از آن، بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل کارزار فشاری را برای اقدام علیه ایران آغاز کرده بود؛ کارزاری که با هماهنگی سناتور لیندسی گراهام، از متحدان تندرو ترامپ، و با حمایت چهرههای بانفوذی مانند شان هنیتی و مارک لوین پیش میرفت.
اظهارات ویتکاف تنها به خاطر لحن تند و جنگطلبانهاش تعجببرانگیز نبوده است. شماری از کارشناسان و مقامهای خارجی نیز به ناآگاهی ظاهری ویتکاف و کوشنر از مسائل فنی مربوط به پرونده هستهای ایران انتقاد کردهاند.
بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر خارجه عمان که در مذاکرات نقش میانجی داشت، پس از پایان گفتوگوها به شکل غیرمعمولی فورا به واشنگتن سفر کرد تا به کاخ سفید و افکار عمومی آمریکا بگوید که برخلاف ادعاهای ویتکاف و کوشنر، ایران امتیازهایی داده بود که حتی فراتر از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ در دوران باراک اوباما بود.
داریل کیمبال، رئیس انجمن کنترل تسلیحات، نیز به خبرنگار لورا روزن گفت بر اساس توضیحاتی که مقامهای دولت ترامپ درباره شکست مذاکرات ارائه دادهاند، به نظر میرسد این دو نفر درک درستی از برخی مسائل فنی و تاریخی پایهای در مذاکرات نداشتهاند. برای مثال، ویتکاف و کوشنر اصرار ایران بر ادامه استفاده از اورانیوم ۲۰ درصدی در رآکتور تحقیقاتی تهران را نشانهای هشداردهنده میدانستند، در حالی که کارشناسان هستهای به رسانه MS NOW گفتهاند هیچ مدرکی وجود ندارد که این رآکتور برای ساخت بمب استفاده شده باشد یا حتی قابلیت چنین کاری را داشته باشد.
آنها چیزی از بحران نمیدانستند
با استناد به این روایتها، برخی ناظران به این نتیجه رسیدهاند که جنگ ممکن است به دلیل نبود دانش هستهای نزد ویتکاف و کوشنر آغاز شده باشد و اینکه آنها اصلا تخصص فنی لازم برای درک پیشنهادهای ایران در مذاکرات را نداشتهاند. در واقع، دولت ترامپ تصمیم گرفته بود کارشناسان هستهای را در تیم مذاکرهکننده قرار ندهد؛ موضوعی که گفته میشود موجب سردرگمی طرف ایرانی شده بود.
برخی دیگر از افرادی که از نزدیک در جریان مذاکرات بودهاند، اتهامهای جدیتری مطرح کردهاند و روایت ویتکاف و کوشنر از آنچه در مذاکرات گذشته است را به چالش کشیدهاند. به گفته طرفهای ثالث حاضر در گفتوگوها، ادعای ویتکاف مبنی بر اینکه مذاکرهکنندگان ایرانی گفتهاند برای ساخت ۱۱ بمب هستهای اورانیوم غنیشده در اختیار دارند، اساسا مطرح نشده است. یک دیپلمات از کشورهای خلیج فارس گفته این ادعا «نادرست» است و ایرانیها در واقع میگفتند اگر توافقی حاصل شود و تحریمها برداشته شود، همه این مواد میتواند کنار گذاشته شود.
همین دیپلمات همچنین گفته ویتکاف سخنان رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، را نیز بهاشتباه نقل کرده است. ویتکاف مدعی شده بود ایران در رآکتور تحقیقاتی تهران به غنیسازی و انباشت اورانیوم مشغول است، نه تولید ایزوتوپهای دارویی؛ ادعایی که به گفته این دیپلمات اصلا درست نیست و از گفتوگویی گرفته شده که کاملا خارج از متن اصلی برداشت شده است.
این در حالی است که هم آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از جمله شخص گروسی ـ و هم ارزیابیهای متعدد دستگاههای اطلاعاتی آمریکا و کارشناسان مستقل به نتیجهای متفاوت رسیدهاند: ایران نه به ساخت بمب هستهای نزدیک بوده و نه اساسا در حال پیگیری آن بوده است.
در نتیجه این اتفاقات، گفته میشود مقامهای ایرانی ویتکاف و کوشنر را نه فقط بیصلاحیت، بلکه متهم به گمراه کردن عمدی رئیسجمهور میدانند. اما این نگاه تنها در ایران وجود ندارد. حتی برخی طرفهای غیرایرانی حاضر در مذاکرات نیز ویتکاف را میانجی بیطرفی نمیدانستند. پیشتر هم یک دیپلمات از کشورهای خلیج فارس از آنچه نمایش دروغین او بهعنوان مرد صلح در مذاکرات سال گذشته خوانده بود، شکایت کرده بود؛ مذاکراتی که همزمان با ادامه گفتوگوها با حملات دولت ترامپ علیه ایران همراه شد.
این برداشتها با توجه به پیوندهای نزدیک این دو نفر با اسرائیل نیز تقویت میشود؛ جایی که سالهاست از اقدام نظامی علیه ایران حمایت میکند. ویتکاف از حامیان سرسخت اسرائیل شناخته میشود. او میریام ادلسون، سرمایهدار بزرگ و حامی مالی اسرائیل، را دوست عزیز خود میداند و حتی یک پیجر سفارشی هدیه گرفته از نتانیاهو و مقامهای ارشد موساد همراه دارد؛ اشارهای به عملیاتی که در آن اسرائیل از راه دور هزاران پیجر متعلق به نیروهای حزبالله را منفجر کرد. او همچنین در جریان انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴، پس از آنکه جو بایدن برای مدتی ارسال بمب به اسرائیل را متوقف کرد، برای ترامپ از میان حامیان اسرائیل کمکهای مالی قابلتوجهی جمعآوری کرد.
کوشنر نیز از کودکی در فضای حامیان اسرائیل رشد کرده است. نتانیاهو دوست خانوادگی آنها بود و حتی در سفرهایش به آمریکا گاهی از اتاق خواب جرد نوجوان استفاده میکرد. گفته میشود کوشنر در نوشتن سخنرانی ترامپ در سال ۲۰۱۶ برای نشست کمیته امور عمومی آمریکا و اسرائیل (AIPAC) با مقامهای نزدیک به نتانیاهو مشورت کرده و خود نیز با چهرههای تندروی حامی اسرائیل روابط نزدیکی دارد و به پروژههای ساخت شهرکهای یهودینشین در کرانه باختری کمک مالی کرده است.
طبق گزارشها، در آستانه جنگ و حتی پس از آن، ویتکاف و کوشنر تقریبا هر روز با مقامهای اسرائیلی از جمله نتانیاهو و رئیس موساد در تماس بودهاند و به نظر میرسد مسئولیتهای ویتکاف اکنون تا حد هماهنگی با رهبران اسرائیل در عملیات جنگی علیه ایران گسترش یافته است.
با توجه به اینکه احتمالا همین دو نفر در هر تلاش دیپلماتیک آینده با ایران نیز نقش خواهند داشت، بسیاری معتقدند کنگره و رسانهها باید با دقت بیشتری نقش آنها را در کشاندن ایالات متحده به جنگی دیگر در خاورمیانه بررسی کنند؛ جنگی که هر روز ابعاد آن گستردهتر میشود. در میان تحلیلگران و حتی برخی از شرکتکنندگان در مذاکرات این تصور گسترده وجود دارد که این دو نفر یا به دلیل ناتوانی و بیاطلاعی، یا حتی بدتر از آن، به شکل عمدی مانع دستیابی به یک راهحل مسالمتآمیز شدهاند. با توجه به هزینههای مالی و انسانی این جنگ برای مردم آمریکا، افکار عمومی حق دارد بداند واقعا چه اتفاقی افتاده است.
