سرنوشت تجارت ایران با کشورهای عربی در سایه جنگ | نیاورانی: بارگیری جدید متوقف شده اما... | گزینههای جایگزین وجود دارد
به گزارش اقتصادنیوز، با تشدید درگیریها در منطقه و سایه جنگ بر منطقه خلیج فارس، نگرانیهایی درباره آینده مبادلات تجاری ایران با کشورهای عربی به وجود آمده است؛ کشورهایی که در سالهای گذشته نقش مهمی در تامین کالا و همچنین ترانزیت محمولههای ورودی به ایران ایفا کردهاند.
در همین رابطه، صدرالدین نیاورانی، نایب رئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی ایران در گفتگو با «اقتصادنیوز» گفت: هرچند در روزهای اخیر حملونقل مستقیم دریایی میان ایران و برخی بنادر منطقه متوقف شده است، اما گزارشها نشان میدهد تا این لحظه کالاهای ترانزیتی با مشکلی به دلیل «ایرانی بودن» در بنادر مهمی مانند امارات، دوحه یا صحار مواجه نشدهاند.
اقتصادنیوز: عضو هیات نمایندگان اتاق ایران گفت: در صورت طولانی شدن جنگ، روند بحرانیتر خواهد شد و احتمال توقف و یا کاهش ساعتهای کاری افزایش خواهد یافت.
به گفته نیاورانی، توقف فعلی بیشتر ناشی از شرایط امنیتی و اختلال در حملونقل منطقهای است و نه قطع کامل روابط تجاری. در عین حال، تجربه سالهای گذشته نشان داده است اقتصاد ایران در مواجهه با چنین محدودیتهایی به سرعت به سمت مسیرهای جایگزین حرکت میکند.
گفتگوی اقتصادنیوز را با صدرالدین نیاورانی، نایب رئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی ایران در ادامه بخوانید.
***
*آقای نیاورانی! با توجه به تشدید تنشها در منطقه، مناسبات تجاری ایران بهویژه در بخش واردات از کشورهای عربی که به عنوان شاهراه ترانزیتی عمل میکنند، با چه چالشهایی مواجه شده است؟ پیشبینی شما از روند آتی این تعاملات چیست؟
در درجه نخست باید به این نکته اشاره کرد که برخی از کشورهای عربی از شرکای اصلی تجاری ایران به شمار میآیند و از این رو، تداوم و ازسرگیری تجارت با این کشورها از اهمیت بالایی برخوردار است و امیدواری ما این است که با رفع مشکلاتی که کشورهای ثالث برای ایران ایجاد کردهاند، این وضعیت در خلیج فارس پایان یابد تا بتوانیم در آینده به روند تجاری خود با این کشورها ادامه دهیم.
بسیاری از این کشورها شرکای تجاری بزرگ ما هستند و تداوم روند پیشین مایه خرسندی ماست. با این حال، اگر شرایط و تحولات پیشآمده به گونهای باشد که در آینده مانعی بر سر راه این مراودات ایجاد کند، باید توجه داشت که تجارت ماهیتی پویا دارد و همانند آب روان، متوقفشدنی نیست.
جایگزینی مسیرهای جدید در صورت تداوم تنش
بر همین اساس، در صورتی که امکان تداوم مراودات تجاری گذشته فراهم نباشد، ایران ناگزیر خواهد بود از مسیرها و مبادی دیگری، از جمله بنادر جایگزین، مسیرهای جدیدی برای ورود کالا به کشور ایجاد کند. بدیهی است چنین روندی میتواند به رونق بنادر و اقتصاد کشورهایی منجر شود که در این مسیر نقش ایفا خواهند کرد.
با این حال، امید میرود مشکلاتی که خارج از اراده ایران ایجاد شده است، هرچه سریعتر برطرف شود تا روند طبیعی همکاریهای تجاری با شرکای منطقهای ادامه یابد و مسائلی که به صورت غیرمستقیم و ناخواسته بر مردم و کشور ایران تحمیل شده است، منجر به تیرگی روابط نشود.
*در شرایط کنونی، روند مبادلات کالایی ایران با این کشورها به چه صورت است؟ آیا در روزهای اخیر نیز مراودات تجاری میان ایران و این کشورها انجام شده است؟
مبادلات کالایی که از مبدا کشورهای دیگر به صورت ترانزیت انجام میشد، تا به این لحظه با مشکلی تحت عنوان «ایرانی بودن کالا» در بنادر امارات، دوحه یا صحار مواجه نشدهایم. با این حال، به دلیل قطع و توقف حملونقل مستقیم در منطقه «خلیج فارس»، عملا کالای مستقیمی از این کشورها وارد نشده است.
* توقف حملونقل تجاری با کشورهای عربی دقیقا از چه زمانی آغاز شده است؟
این وضعیت تقریبا از روز آغاز جنگ یا شاید فردای آن روز شکل گرفت. البته کشتیها و لنجهای ایرانی که پیش از شروع درگیریها یا در همان روز آغاز جنگ بارگیری کرده بودند، اکنون در اسکلههای ما پهلو گرفتهاند و در حال تخلیه کالا هستند. بنابراین روند تخلیه و ورود کالا به کشور همچنان ادامه دارد و قطعی در این بخش رخ نداده است، اما بارگیری جدید از کشورهای حاشیه خلیح فارس در حال حاضر متوقف است و امیدواریم این روند با کشورهای دوست و همسایه تغییر کند و تجارت با این کشورها از سرگرفته شود.
*با توجه به شرایط موجود، آیا ممکن است که در آینده با کاهش واردات و کمبود کالا مواجه شویم؟
واقعیت این است که ما در سالهای گذشته بارها با نوسانات واردات مواجه بودهایم و سیاستهای خود را به سمت تامین کالاهای اساسی و ضروری مورد نیاز کشور سوق دادهایم. به همین دلیل در حال حاضر در حوزه مواد غذایی با هیچگونه کمبودی مواجه نیستیم و این امر موجب شده تا با کاهش کالای اساسی روبرو نشویم.
در خصوص اقلامی نظیر برنج، روغن و سایر کالاهای اساسی، دولت پیشبینیهای لازم را انجام داده و این کالاها در تمامی فروشگاهها موجود است. لذا تصور نمیکنم با کاهش واردات مواجه شویم؛ مگر آنکه مسیرهای تامین تغییر کند. هر آنچه مورد نیاز مردم باشد، قطعا تامین و در اختیار آنها قرار خواهد گرفت.
*چنانچه کشور امارات و یا برخی دیگر از کشورهای عربی از چرخه مبادلات حذف شود، چه کشورها یا بنادری جایگزین خواهند شد؟
اساساً بنای ما بر حذف هیچ کشوری نیست و امیدواریم کار به آنجا نرسد. با این حال، گزینههای جایگزین وجود دارند؛ کشور عمان و بنادر آن نظیر بندر «صحار»، بنادر پاکستان و همچنین بنادر داخلی خودمان از جمله چابهار و گودرز (گواتر) میتوانند تقویت شوند.
با تقویت زیرساختهای داخلی، حتی ممکن است نیازی به استفاده از بنادر ثالث نباشد. در چنین شرایطی، شرکتهای کشتیرانی هندی یا چینی طرف قرارداد ایران خواهند بود و کالاها به جای دپو در مناطقی نظیر «جبل علی»، مستقیما از طریق بنادر مورد نظر این شرکتها وارد ایران میشوند.
روند تجارت متوقف نمیشود
تکرار میکنم که روند تجارت متوقفشدنی نیست. اگر کشوری بخواهد مسیر خود را به روی ما ببندد، بیشترین ضرر متوجه خود آن کشور و طرفهای قرارداد سابق ما خواهد بود؛ چرا که ترانزیت و جابهجایی کالا عامل اصلی پیشرفت اقتصادی کشورهای همسایه ما بوده است. افتخار ما همکاری با همسایگان مسلمان و برادر است، اما در صورت لزوم، مصالح عالیه کشور ایجاب میکند که جایگزینهای ارزانتر و در دسترستر را در نظر بگیریم. هر کشوری که در این شرایط جایگزین شود، سود سرشاری خواهد برد و طرفهای سابق متضرر خواهند شد.
