عبور از شوک جنگ با «ترخیص ضربتی» کالاهای اساسی | نجاتی: برنج و گندم در صدر فهرست ترخیص فوری هستند
به گزارش اقتصادنیوز، در شرایطی که سایه جنگ و تنشهای نظامی بر معادلات تجاری منطقه سنگینی میکند، وضعیت شریانهای حیاتی اقتصاد ایران و بنادر استراتژیک جنوب کشور به یکی از اصلیترین دغدغههای کارشناسان و فعالان بازار تبدیل شده است. بهطوریکه با بروز چالشهای مقطعی در بنادر اصلی نظیر شهید رجایی و باهنر، پرسشهای جدی پیرامون پایداری زنجیره تامین و ظرفیت مبادی جایگزین مطرح است.
در همین رابطه، مهران نجاتی، نایب رئیس کمیسیون حملونقل، ترانزیت و لجستیک اتاق بازرگانی ایران در گفتگو با «اقتصادنیوز» به این نکته اشاره میکند که ارزیابیها در بنادر استراتژیک ایران نشان میدهد روند کار در این مبادی نه تنها متوقف نشده است، بلکه با اتخاذ رویکردی تهاجمی در مدیریت بحران، واردات کالای اساسی از جمله برنج، گندم و ... شتاب قابل توجهی هم داشته است.
اقتصادنیوز: رئیس کمیسیون مدیریت واردات اتاق بازرگانی ایران درباره استفاده از مبادی جایگزین بنادر جنوبی کشور برای تجارت کالا گفت: بنادر شمالی کشور دارای امکانات بسیار محدودی هستند و توان پذیرش بار ترافیکی خلیجفارس را ندارند.
به گفته مهران نجاتی، آمارهای خروج کالا نشان میدهد که «برنج» در صدر فهرست ترخیصهای فوری قرار دارد و به دنبال آن، محمولههای استراتژیک گندم، ذرت و نهادههای دامی با حداقل توقف اداری، فرآیند خروج فیزیکی را طی کردهاند.
مشروح گفتگوی مهران نجاتی، نایب رئیس کمیسیون حملونقل، ترانزیت و لجستیک اتاق بازرگانی ایران را با اقتصادنیوز بخوانید.
*****
*با توجه به شرایط جنگی موجود، به نظر میرسد بنادر اصلی ما همچون شهید رجایی و بندرعباس با چالشهایی مواجه شدهاند؛ آیا گزینههای جایگزینی برای این بنادر پیشبینی شده است و در حال حاضر روند ترخیص کالا در این مراکز به چه صورت دنبال میشود؟
در خصوص سناریوهای جایگزین برای بنادر اصلی، قطعاً بنادر چابهار و قشم به عنوان گزینههای راهبردی و مطرح در دستور کار قرار دارند؛ اما درباره این مسئله که آیا زیرساختهای فعلی این مناطق، پتانسیل و توان فنی لازم برای پذیرش این حجم عظیم از بار ترافیکی را دارند یا خیر، ملاحظات کارشناسی جدی وجود دارد.
با این حال، باید با قاطعیت تاکید کنم که در شرایط کنونی، وضعیت عملیاتی در بنادر شهید رجایی و باهنر کاملا مطلوب است و فرآیند تخلیه، ترخیص و بارگیری کالاها با سرعت و راندمان بالایی دنبال میشود. این شتاب در زنجیره تامین، بهویژه در حوزه کالاهای اساسی و محمولههای ترانزیتی، به وضوح مشهود است و نشان از پویایی این مبادی استراتژیک دارد.
سرعت ترخیص کالای اساسی از بنادر
*وضعیت کشتیهایی که در لنگرگاهها در انتظار ترخیص هستند به چه صورت است؟
در مورد وضعیت موجود، تمامی کشتیهایی که در لنگرگاهها در نوبت پهلوگیری بودند، به سرعت به اسکله هدایت شده و فرآیند ترخیص و حمل کالای آنها آغاز شده است.
در خصوص اولویت ترخیص هم هدف اصلی این بود که کالاهای اساسی با فوریت تخلیه و خارج شوند تا در شرایط جنگی، کشور از لحاظ ارزاق عمومی و تامین مایحتاج با مشکلی مواجه نشود. بیشترین تمرکز و انرژی مجموعه گمرک و بخش حملونقل بر روی کالاهای اساسی معطوف شده است تا این اقلام در کمترین زمان ممکن ترخیص شوند.
*کدام دستهبندی از کالاهای اساسی در اولویت ترخیص قرار داشتهاند؟
در میان اقلام تخلیه شده، بیشترین حجم عملیاتی متعلق به محمولههای برنج بوده است که با هماهنگیهای صورتگرفته، با سرعت بسیار بالایی فرآیند ترخیص را طی کرده و از بنادر خارج شدهاند. علاوه بر برنج، محمولههای استراتژیک دیگری نظیر گندم، ذرت و سایر نهادههای دامی نیز در لیست کالاهای اساسی و دارای اولویت بودند که خوشبختانه فرآیند اداری و خروج فیزیکی آنها به طور کامل انجام شده است.
این سرعت عمل در تخلیه و بارگیری کالاها از اسکله به سمت مقاصد داخلی، نقش کلیدی در حفظ ثبات بازار کالاهای اساسی و اطمینانبخشی به زنجیره تأمین در شرایط کنونی ایفا میکند.
گره ترانزیت در مرز شرقی
*شما پیش از جنگ، بارها به مشکل ترانزیت در مرز شرقی اشاره کرده بودید، این مشکل در حال حاضر برطرف شده است؟
پیش از وقوع جنگ بارها این هشدار را داده بودیم که زیرساختها در مرز شرقی ضعیف است. هیچگاه تصور نمیشد که نیاز باشد، بهطور مثال روزانه ۲ هزار دستگاه کامیون از این مرز عبور کنند. اگر زیرساختها تقویت شود، میتوان موجودی کالاها را با سرعت به کشورهای هدف ترانزیت کرد. در حال حاضر بحث عدد و رقم دقیق کامیونها مطرح نیست، بلکه مسئله اصلی «خواب» طولانیمدت ماشینها در مرزهای شرقی است که به یک چالش جدی تبدیل شده است.
*اشاره کردید که در حوزه ترانزیت، مشکلاتی در مرزهای شرقی وجود دارد. این چالشها دقیقا متوجه کدام مناطق است و چه تاثیری بر روند جابجایی کالا گذاشته است؟
عمده مشکل ما در مسیر ترانزیت به سمت افغانستان و در مرزهایی نظیر «ماهیرود» و «اسلامقلعه» است. زیرساختهای گمرکی ما در این نقاط بسیار ضعیف ارزیابی میشود. پیش از این، به دلیل درگیریهای میان پاکستان و افغانستان، حجم عظیمی از کالاها به سمت بندرعباس رفت، اما ضعف زیرساخت در مرزهای شرقی باعث شده است که کامیونها حداقل بین ۷ تا ۱۰ روز در نوبت توقف داشته باشند.
این وضعیت سبب شده است که رانندگان تمایل چندانی به فعالیت در این مسیر نداشته باشند و در صورت پذیرش بار، کرایههای فوقالعاده بالایی مطالبه کنند. اگر مسئولان بتوانند معضل مرزهای شرقی را حل کنند، روند ترانزیت فعلی بسیار روانتر خواهد شد.
